Deze tekst van Ezio Manzini is een van de uitgangspunten in mijn werk. Zoals de rest van deze presentatie illustreert heeft elk object een “eigen” verhaal. Dit verhaal is onlosmakelijk verbonden met het object, maakt er eigenlijk gewoon deel van uit. Door de verbinding met het verhaal krijgt het object een bredere betekenis, gaat een rol spelen in iemands leven en beleven ervan. Het verhaal wordt verteld aan anderen, zo verspreidt de betekenis van het object zich. Anderzijds dient het object ook als drager van een verhaal zoals een "Teaching Stone" van de Aboriginals uit Australië. De steen fungeert als een katalysator die het verhaal ergens opgeslagen in de geest mobiliseert. De gebruiksvoorwerpen en meubels in dit boek zijn dan op hun beurt weer dragers van een verhaal. De relatie tussen object en verhaal is een recursieve. Verhaal en object vormen een geheel dat ertoe bijdraagt dat zowel object als verhaal een lang leven is beschoren. Zoiets staat niet na de door economen becijferde levensduur van een meubel van zeven jaar aan de straatkant. Zo is de tafel “Tafeltje strek je” begin voorjaar 2005 na 20 jaar trouwe dienst overgegaan naar een ander huis. De opdrachtgeefster waar de tafel voor ontworpen en gemaakt was in 1985, verhuisde naar een totaal andere woning waar deze tafel niet in paste. Zij is op zoek gegaan naar een nieuwe bestemming en heeft die uiteindelijk ook gevonden. Een tweede leven voor deze tafel temeer daar die nog in perfecte staat verkeert.
Als van oorsprong boerenzoon en bioloog fascineren vooral de structuren in het hout mij. Het is zoals Midas Dekkers al zei:
De eerste jaren van de biologiestudie is alleen maar tekenen van planten, dieren, zowel in z’n geheel als open geprepareerd
tot microscopische weefsel- en celstructuren toe. Midas concludeert dan ook:
"“ ...dat biologen en zij die zijn opgeleid aan
een instelling voor beeldende kunsten de enigen in Nederland zijn die hebben leren kijken....".
(Midas Dekkers, radiouitzending
zaterdagochtend ergens in 2003) Dit tekenen heeft als functie de bouw van plant en dier te leren doorgronden en wordt
"anatomisch
tekenen" genoemd. In de tekening moet tot uiting komen hoe het plant, dier, orgaan, weefsel en cel zijn gebouwd.
De groei van hout is een proces dat zo complex is dat zelfs nu er nog veel niet wordt begrepen, de basisprincipes zijn bekend,
maar door allerlei bekende en onbekende factoren wordt bouw, dichtheid, kleur en structuur van hout sterk
beïnvloed. "Ieder organisme
ontwikkelt daarin een eigen initiatief" (Prof. Kipp). Er is geen stuk hout gelijk van kleur van structuur van patroon. Van geen
twee bomen is daarom het hout identiek. Ieder stuk hout is uniek, net als elk natuurproduct, en biedt zo mogelijkheden om met de
eigen structuur een uniek meubel of gebruiksvoorwerp te maken. Ondanks het feit dat de vorm gelijk is, zoals bij de Taswan , bij
Tussen de Regels, Eggses of bij een VormTegenVorm doosje heeft ieder een eigen tekening, structuur en kleurschakering. Uit een rij
van velen herkent ieder zijn eigen stoel, doosje etc.
Om de decoratieve rol van structuur en tekening zo sterk mogelijk te laten uitkomen gebruik ik de
"book matching" techniek. Een
stam of een stuk hout wordt in de lengte doorgezaagd en opengeklapt als een boek. De tekening en structuur wordt dan
"gespiegeld"
ten opzichte van een middennaad bij panelen en tafelbladen, bij raamwerken ten opzichten van een virtuele middenlijn. Zo worden de
zuivere verhoudingen van vlakken in de waarneming niet verstoord door niet harmonische lijnen. Een zuiver rechthoekig vlak kan door
zijn structuur worden waargenomen als een trapezium, of een onregelmatige vierhoek. Mijn niet door ornamenten opgesmukte vormgeving
vereist juiste verhoudingen binnen het meubel of object. Op hun beurt zijn die verhoudingen ook essentieel om de tekening in het hout
tot z’n recht te laten komen.
Daarnaast zijn de verhoudingen binnen een meubel van belang voor de rol die dat speelt in de ruimte waar het meubel staat. Als een object in een ruimte wordt geplaatst veranderen in onze waarneming zowel object als ruimte. Een tafel in een hoge ruimte lijkt te laag, in een lage ruimte te hoog. In de praktijk blijkt wat uitspraak van Chillida impliceert. In onze waarneming is er een wisselwerking tussen ruimte en materie, mogelijk te vergelijken met de wisselwerking tussen energie en materie zoals Einstein dat formuleerde in zijn relativiteitstheorie.
Wisselwerking tussen gebruiker en meubel speelt bovendien nog een belangrijke rol. Het ontwerp wordt toegesneden op de (vaak onuitgesproken en soms niet bewuste) wensen van de opdrachtgever. In een serie gesprekken zoek ik elementen die in de beleving van de opdrachtgever leven. Soms kan een terloopse uitspraak een "kristallisatiepunt" betekenen voor het ontwerp, ineens vallen alle losse stukken in een samenhangend patroon. Een opdrachtgever liet zich eens ontvallen dat hij de sfeer in de Universiteitsbibliotheek zo prettig vond om in de werken. Die sfeer werd dan ook de kern van het ontwerp voor inrichten van de werkkamer. Een ander opdrachtgeefster liet zich bij aflevering van een tafel ontvallen: “Het is precies wat ik me gewenst had, had me alleen nooit kunnen voorstellen dat het er zo uit zou zien”.
De meubels in dit boek zijn dan ook ontworpen voor een specifieke ruimte. Wisselwerking tussen object, ruimte en gebruiker vormen daar essentiële elementen in en ligt ten grondslag aan mijn vormgeving en uitvoering, om bij elkaar te passen en hun "eigen"-aard tot uitdrukking te laten komen.
Zo ontwerpen en maken heeft als effect dat de gebruiker zich van meet af aan verbonden voelt met zijn meubel of gebruiksvoorwerp.
In de loop van de tijd kunnen allerlei details die in een eerste oogopslag niet direct zichtbaar zijn pas later
"in het oog springen"
en zo in de loop van de tijd door de gebruiker “ontdekt”. Soms hoor ik na verloop van tijd:
"Ik zie nu die tekening daar weer terug
komt, eerder niet gezien......"
De meubelen en gebruiksvoorwerpen in dit boek zijn dan ook ontworpen en gemaakt om te fungeren als
"Partners in life" en niet alleen
vanwege hun bouw maar vooral ook vanwege hun concept en ontwerp duurzaam.